Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu
Sosyal medya platformlarının hayatımızın merkezine
yerleşmesiyle birlikte, "paylaş" butonu bazen bir dostluğu
pekiştirirken bazen de ciddi bir hukuk davasının fitilini ateşleyebiliyor. Bir
başkasının fotoğrafını veya videosunu, onun rızasını almadan paylaşmak, sadece
bir nezaket meselesi değil; Türk hukuk sisteminde ağır yaptırımları olan hukuki
bir ihlaldir.
İşte bu konuyu anayasal haklardan ceza hukukuna kadar
ele alan kapsamlı bir hukuki inceleme:
Sosyal Medyada İzinsiz Paylaşım:
Kişisel Veri ve Kişilik Hakları Rehberi
1. Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu (KVKK) Bakımından Değerlendirme
6698 sayılı KVKK kapsamında, bir kişinin yüzü, sesi veya onu tanımlanabilir kılan herhangi bir görsel veri kişisel veri olarak kabul edilir.
-Açık
Rıza Şartı: Bir kişinin
fotoğrafını veya videosunu paylaşmak, bu verinin "işlenmesi"
anlamına gelir. Kişinin açık rızası olmaksızın yapılan paylaşımlar,
kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil eder.
-İstisna: Kişisel verilerin, "tamamen kendisiyle veya aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetler kapsamında" işlenmesi durumunda KVKK uygulanmaz. Ancak bu istisna, komşunuzun veya sokaktaki bir yabancının videosunu paylaşmanıza izin vermez.
2. Türk Ceza Kanunu (TCK) Boyutu:
Hapis Cezası Riski
İzinsiz paylaşım, sadece tazminat değil, hapis cezası gerektiren bir suç haline dönüşebilir.
-Özel Hayatın Gizliliğini İhlal (TCK m.134): 1-)Kişilerin özel
hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.
2-) Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur
-Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Olarak Yayılması (TCK m.136): Kişisel verileri hukuka aykırı olarak başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Yargıtay, sosyal medyada izinsiz fotoğraf paylaşımını sıklıkla bu madde kapsamında değerlendirmektedir.
Yargıtay
Uygulamasına Göre Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Örnekleri
-Sanığın,
katılan ile girmiş olduğu cinsel ilişkiyi, katılanın rızası dışında kaydetmesi
şeklinde sübut bulan eylemi özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134/1)
oluşturur (Y12CD-K.2020/4525).
-Sanığın, şikayetçinin yatak
odasında uyuduğu sırada yatak odasının kapısının açık olan kısmından
şikayetçiyi gözetlediği iddia edilen olayda, sanığın, dosya kapsamı ile katılan
ve tanık Şahin’in tutarlı anlatımlarına göre sübut bulan özel hayatın
gizliliğini ihlal (TCK 134/1) suçundan mahkumiyetine karar verilmelidir (Y12CD-K.2017/7381).
-Sanığın bir dönem duygusal
arkadaşlık yaptığı mağdur ile internet ortamında görüntülü olarak konuştukları
sırada mağdurun soyunduğu sanığında mağdurun bilgisi ve rızası dışında mağduru
kaydedip mağdurla araların bozulması üzerine mağdurun çıplak görüntülerini
internette yayımlaması özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134/1) ve görüntü
veya seslerin ifşa edilmesi suretiyle özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK
134/2) suçlarını oluşturur (Y12CD-K.2018/1161).
-Yaşı küçük mağdurlar Nazlı ve
Menekşe’yi okul çevresinde takip edip, her iki mağdurunda birden fazla kez
resmini çekmesi şeklinde sübutu kabul edilen eyleminin iki mağdura karşı iki
kez TCK’nın 134/1, 43/1. maddeleri gereği özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu
oluşturur (Y12CD-K.2018/12388).
-Sanığın boşandığı eski eşi olan
şikayetçinin çalıştığı seraya giderek, şikayetçinin resmini çekmesi şeklinde
gerçekleşen olayda, sanığın sübut bulan eylemi TCK’nın 134/1. maddesinde
düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturur (Y12CD-K.2020/6809).
-Sanığın, bir süre arkadaşlık yaparak ayrıldığı katılan ile
birlikte yanyana çekilmiş fotoğraflarını sahte profil hesabı oluşturarak
yayınladığı olayda, sanıkla katılanın birlikte yan yana olduğu ana ait
fotoğrafların özel hayata ilişkin olduğundan sanık özel hayatın gizliliğini
ihlal suçu (TCK 134/2) nedeniyle cezalandırılmalıdır (Y12CD-K.2016/5758).
3. Türk Medeni Kanunu (TMK): Kişilik
Haklarının Korunması
Medeni Kanun’un 24. maddesine göre, kişilik hakkı hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse, hakimden saldırıda bulunanlara karşı korunma isteyebilir.
-Maddi
ve Manevi Tazminat: Paylaşım nedeniyle kişinin saygınlığı
zedelenmişse, psikolojik olarak yıpranmışsa veya bu paylaşım bir ekonomik
zarara yol açmışsa (örneğin bir modelin çekiminin izinsiz paylaşılması),
ihlali gerçekleştiren kişi tazminat ödemekle yükümlü kılınabilir.
-Durdurma ve Önleme: Mağdur, devam eden paylaşımın durdurulmasını veya gelecekteki olası paylaşımların önlenmesini talep edebilir.
4. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
(FSEK) ve Portre Hakları
FSEK’in 86. maddesi, "Resim ve Portreler"
başlığı altında önemli bir koruma sağlar:
"Memleketin siyasi ve sosyal hayatında rol
oynayan kimseler hariç olmak üzere, bir kimsenin resmi, o kimsenin rızası
olmadan teşhir edilemez veya halka arz edilemez."
Bu maddeye göre, paylaştığınız içerik sanatsal bir
değer taşısa veya fotoğrafı bizzat siz çekmiş olsanız bile (telif hakkı sizde
olsa dahi), görüntüdeki kişinin "kişilik hakkı" sizin "telif
hakkınızın" önüne geçer.
5. Yargıtay’ın Yaklaşımı ve "Güncellik"
Kriteri
Yargıtay kararlarında, paylaşımın kamu yararı taşıyıp taşımadığına ve güncel olup olmadığına bakılır. Örneğin, bir suçlunun eşkalinin paylaşılması kamu yararı sayılabilirken, eski sevgilinin fotoğrafını "intikam" amacıyla paylaşmak en ağır yaptırımlarla karşılanır.
Sonuç ve Tavsiye
Sosyal medya platformlarının "her şeyi
paylaşılabilir" kılan yanılsamasına kapılmamak gerekir. Dijital dünyada
paylaşılan bir veri, saniyeler içinde binlerce kişiye ulaşabilir ve geri
alınması imkansız zararlar doğurabilir.
Kısa kural: Eğer görüntüdeki kişi siz değilseniz ve ondan
"Bunu paylaşabilir miyim?" onayını almadıysanız, o parmağınızı
"paylaş" butonundan çekmeniz hem bütçeniz hem de adli sicil kaydınız
için en sağlıklı karar olacaktır.
Bu makale, Türk Ceza Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuat referans
alınarak genel hatlarının açıklanması için hazırlanmıştır.Özel Hayatın
Gizliliğini İhlal farklı durumlar ve ayrıntılı hususlar içerebilir.Özel
durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önemle tavsiye edilir.Konuyla ilgili
tüm sorularınız ve hukuki danışmanlık için Web sitemizde yer alan WhatsApp hattı üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
0 Yorum