Gizli Alınan Ses,Görüntü ve Vi...

Gizli Alınan Ses,Görüntü ve Video Kayıtlarının Delil Değeri

Türk hukuk sisteminde, gizlice alınan ses ve görüntü kayıtlarının delil niteliği taşıyıp taşımadığı konusu, özel hayatın gizliliği ile hak arama özgürlüğü arasındaki o ince çizgide yer alır. Genel kural "hukuka aykırı delil hükme esas alınamaz" olsa da, Yargıtay’ın bu konuda geliştirdiği çok kritik istisnalar bulunmaktadır.

Gizli Ses  ve Görüntü Kayıtlarının Hukuki Değeri: Delil mi, Suç mu?

Günümüzde teknolojinin sunduğu imkanlarla ses ve görüntü kaydı almak oldukça kolaylaşmıştır. Ancak bir davanın seyrini değiştirmek amacıyla alınan bu kayıtlar, bazen sunan kişiyi "haklıyken haksız" duruma düşürebilir. Türk hukukunda bu konu, Anayasa, Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ekseninde değerlendirilir.

1. Genel Kural: Hukuka Aykırı Delil Yasağı

Anayasa’nın 38. maddesinin 6. fıkrası ve HMK’nın 189/2. maddesi uyarınca; hukuka aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez. Bir kişinin rızası dışında, gizlice kaydedilen konuşmaları ve görüntüleri normal şartlar altında mahkemede delil olarak sunulamaz.

2. Yargıtay’ın "Ani Gelişen Olay" İstisnası

Yargıtay, bazı durumlarda adaletin tesisi için katı kuralları esnetmiştir. Bir ses veyahut görüntü kaydının delil olarak kabul edilebilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekir:

1-Hukuka Aykırı Saldırı:Ses ve görürüntü veya video kaydı yapan kişinin kendisine veya yakınlarına karşı işlenmekte olan (cinsel taciz, cinsel saldırı, hakaret, tehdit, iftira veya şantaj gibi) bir suç söz konusu olduğunda ya da kendisine veya aile birliğine yönelen, onurunu zedeleyen, haksız bir saldırıyı önlemek için kayıt yapması gerekir. Kendisine veya bir yakınına karşı işlenen herhangi bir suç veya suç teşkil etmese de haksız saldırı yokken yapılan her türlü kayıt hukuka aykırı olup delil değeri yoktur.

2-Ani Gelişen Durum: Kişinin kendisine karşı işlenen bir suçu (tehdit, hakaret, şantaj vb.) o an ispatlama başka bir yolu yoksa. Kayıt yapan kişinin veya yakınları aleyhine işlenen suç veya haksız saldırı, "tesadüfen" veya “ani gelişen bir olay” şeklinde cereyan etmelidir. Tesadüfi veya ani gelişmeyen bir olay nedeniyle sistematik ve planlı bir şekilde delil oluşturmak amacıyla yapılan ses, fotoğraf veya video kayıtları suç teşkil eder.

3-Kanıt Kaybolma Riski: O an kayıt alınmazsa, bir daha bu delile ulaşma imkanının olmaması. Örneğin, kızını aldatan damadını bir kadınla birlikte sokakta sarılmış bir vaziyette gören kayınvalide bu durumu video kaydı ile tespit edip boşanma davasında kullandığında, yapılan kayıt hukuka uygun delil olarak kabul edilir.

4-Planlı Olmaması: Kaydı alan kişinin bir "tuzak" kurmamış olması, yani karşı tarafı suç işlemeye veya ikrarda bulunmaya zorlamamış olması gerekir.

Önemli Not: Eğer kişi, önceden hazırlık yaparak, cihaz yerleştirerek veya planlı bir kurguyla kayıt almışsa; bu kayıt hem delil olarak reddedilir hem de suç teşkil eder.

3. Ceza Hukuku ve Özel Hayatın Gizliliği

Gizli ses kaydı almak, Türk Ceza Kanunu kapsamında ciddi yaptırımlara tabidir:

• TCK Madde 133: Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların rıza dışı kaydedilmesi suçtur.
• Hukuka aykırı kayıt yapan kişi, delil sunmaya çalışırken kendisini bir ceza davasının sanığı olarak bulabilir.

4. Boşanma Davalarında Durum

Aile hukuku mahkemeleri, ses kayıtları konusunda en çok uyuşmazlığın yaşandığı alandır. Yargıtay, eşler arasındaki "sadakat yükümlülüğü" ve "müşterek yaşam alanı" nedeniyle, evin içine yerleştirilen cihazlarla alınan kayıtları bazen (sistematik ve sürekli olmamak kaydıyla) delil olarak kabul edebilmektedir. Ancak bu durum da her somut olaya göre değişen, oldukça hassas bir değerlendirmeye tabidir.Konuyla ilgili bir Yargıtay kararı şöyledir;

Sanığın, eşiyle arasındaki boşanma davasında tanıklık yapan ve aynı zamanda bacanağı olan katılanın, duruşmada, eşinin başka bir kişiyle ilişkisi olduğunu bildiği halde ilişkiyi bilmediğine dair yalan beyanda bulunarak suç işlediğini ispat etmek amacıyla, katılanla yaptığı telefon görüşmesinde, katılana özel olarak sorular sorarak, katılanın cevaplarını ve aralarındaki tüm konuşmaları cep telefonuyla gizlice kayda aldığı, bilahare ses kayıtlarını CD'ye aktarıp C.Başsavcılığına ibraz ederek katılan hakkında yalan tanıklık suçundan şikayetçi olduğu ve kayıtları boşanma davasına da delil olarak sunduğu olayda; sanığın, bir daha delil elde etme olanağının bulunmadığı bir durumda iken, kaybolma olasılığı bulunan mevcut delilin muhafazasını sağlamak için değil, önceden hazırlıklı ve planlı şekilde, katılan hakkında C.Başsavcılığına yapacağı şikayete ve boşanma davasına delil oluşturmak amacıyla hareket ederek gizlice kayıt yapıp, bu ses kayıtlarını içerir CD'yi, adli makamlara delil olarak sunduğu; Somut olayda, sanığın, hukuka uygun davrandığının kabul edilemeyeceği cihetle, atılı (özel hayatın gizliliğini ihlal) suçun yasal unsurları oluşmuştur (Y12.CD-K:2015/20).

Özet Tablo: Kaydın Niteliği

Sonuç

Gizli ses ve görüntü kayıtları hukukumuzda "istisnai delil" niteliğindedir. Mahkemeler, kaydın hangi şartlar altında alındığına, bir kurgu olup olmadığına ve başka bir delille ispatın mümkün olup olmadığına bakar. Unutulmamalıdır ki; adaleti ararken hukuku çiğnemek, beklenen faydadan çok zarar getirebilir.

Bu makale, Türk Ceza Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuat referans alınarak genel hatlarının açıklanması için hazırlanmıştır.Gizli alınan ses ve görüntü kayıtları farklı durumlar ve ayrıntılı hususlar içerebilir.Özel durumunuz için hukuki danışmanlık almanız önemle tavsiye edilir.Konuyla ilgili tüm sorularınız ve hukuki danışmanlık için Web sitemizde yer alan WhatsApp hattı üzerinden bize ulaşabilirsiniz.